3. Paragrafen | 3.1 Lokale heffingen

Lokale heffingen zijn een belangrijke bron van inkomsten voor de gemeente. Ze maken deel uit van het gemeentelijk beleid en zorgen ervoor dat de gemeente haar taken kan uitvoeren. Lokale heffingen bestaan uit drie soorten:

belastingen, zoals de Onroerendezaakbelasting (OZB) en toeristenbelasting;
bestemmingsheffingen, zoals de rioolheffing en afvalstoffenheffing;
rechten, zoals leges (bijvoorbeeld voor een paspoort of vergunning) en begraafrechten.

Deze inkomsten worden gebruikt om de kosten van gemeentelijke diensten en voorzieningen te betalen.

3.1.1 Kwijtschelding

3.1.2 Lokale lastendruk

In vergelijkende overzichten van gemeenten in Nederland wordt vaak de lokale lastendruk van een gemiddelde woning als maatstaf genomen. Jaarlijks stelt het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) de ‘Atlas van de lokale lasten' op en geeft hiermee inzicht in de ontwikkeling van de lokale lastendruk.
De onderstaande tabel toont de woonlasten over het voorgaande jaar voor een meerpersoonshuishouden, zoals berekend door het COELO. De totale woonlasten berekend door het COELO zijn exclusief hondenbelasting (bedragen in €).

Overzicht woonlasten 2026	Scherpenzeel	Barneveld	Woudenberg	Veenendaal	Renswowude
Totale woonlasten meerpersoonshuishoudens	1.033	1.038	1.123	926	961
Plaats op ranglijst	116	126	214	29	58
Tarief OZB eigenaar woning (in %)	0,0918	0,0730	0,0859	0,0845	0,0570
Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden	273	360	325	317	308
Rioolheffing meerpersoonshuishouden	259	233	261	151	280

3.1.3 Ontwikkeling lokale lasten

In het onderstaande overzicht tonen we de ontwikkeling van de lokale lasten in Scherpenzeel. De woonlasten zijn berekend door het COELO en gelden voor een meerpersoonshuishouden. De gemiddelde woonlasten stijgen met 5% ten opzichte van de lasten van 2026 en komen uit op € 1.085 voor een meerpersoonshuishouden.
De plaats op de ranglijst geeft aan waar we als gemeente staan in vergelijking met alle gemeenten in Nederland.

Ontwikkeling woonlasten	2024	2025	2026	2027
OZB (gemiddeld betaalde OZB-woningen)	427	457	502	516
Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden	257	264	273	303
Rioolheffing meerpersoonshuishouden	250	259	259	266
Woonlasten meerpersoonshuishouden	934	980	1.033	1.085
Plaats op ranglijst	107	115	116	nnb
Woonlasten eenpersoonshuishouden	917	966	1.012	1.063

De gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in 2026 in de provincie Gelderland bedragen € 1.106. Voor een eenpersoonshuishouden bedraagt het gemiddelde van de woonlasten in 2026 in Gelderland € 1.015.
Landelijk bedragen de gemiddelde woonlasten voor een eigenaar-bewoner in 2026 € 1.095.
De laagste woonlasten liggen landelijk op € 669 en de hoogste op € 2.279.

3.1.4 Voorlopige tarieven 2027

Tarief/Belasting	2026	2027	Lasten-stijging (%)
Onroerend Zaakbelasting
Woningen
Eigenaar woning, percentage van de WOZ-waarde	0,0918%	0,0944%	2,8%
Eigenaar niet-woning, percentage van de WOZ-waarde	0,2850%	0,2930%	2,8%
Gebruiker niet-woning, percentage van de WOZ-waarde	0,1948%	0,2003%	2,8%
Afvalstoffenheffing
Vaste tarieven
Vast bedrag	€ 230,00	€ 259,00	12,6%
Extra container GFT Afval	€ 55,00	€ 56,54	2,8%
Omwisselen of extra afvalcontainer	€ 30,00	€ 30,00	0,0%
Variabele tarieven
Lediging container 240 L	€ 7,15	€ 7,35	2,8%
Lediging container 140 L	€ 4,30	€ 4,45	2,8%
Aanbieding ondergrondse container, per aanbieding	€ 1,20	€ 1,25	2,8%
Rioolheffingen
Woningen
Per woning tot 500 m3	€ 258,62	265,86	2,8%
Voor elke 100 m3 of gedeelte ervan boven de 500 m3	€ 61,96	63,69	2,8%
Niet woningen
Per niet-woning tot 500 m3	€ 281,62	289,51	2,8%
Voor elke 100 m3 of gedeelte ervan boven de 500 m3	€ 67,47	69,36	2,8%
Voor percelen die geen leidingwater verbruiken of grondwater oppompen	€ 59,78	61,45	2,8%
Overige belastingen
Hondenbelasting
Eerste hond	€ 82,74	€ 85,05	2,8%
Elke volgende hond	€ 138,78	€ 142,66	2,8%
Kenneltarief	€ 638,12	€ 655,99	2,8%
Toeristenbelasting
Per persoon, per overnachting	€ 2,28	€ 2,34	2,8%
Leges
Voltrekken van een huwelijk, vanaf	€ 421,50	€ 433,30	2,8%
Afgifte paspoort, vanaf	€ 67,05	€ 67,05	0,0%
Afgifte Nederlandse identiteitskaart, vanaf	€ 43,20	€ 43,20	0,0%
Afgifte rijbewijs, vanaf	€ 52,30	€ 52,30	0,0%

Het vaste bedrag bij de afvalstoffenheffing stijgt harder. Dit komt door de stijgende belastingen vanuit de Rijksoverheid op de verwerking van afval. Ook de onzekerheid rondom de vergoeding voor de verplichte scheiding van plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drinkpakken zorgt voor een sterkere stijging.

3.1.5 Baten lokale heffingen

Belastingen, heffingen & rechten	Begroting 2027	Begroting 2028	Begroting 2029	Begroting 2030
Belastingen
Onroerende Zaakbelasting woningen	1.966.650	2.009.916	2.054.134	2.099.325
Onroerende Zaakbelasting, areaaluitbreiding	118.000	120.596	123.249	123.249
Onroerende Zaakbelasting gebruikers	313.034	319.921	326.959	334.152
Onroerende Zaakbelasting niet-woningen	512.669	523.948	535.475	547.255
Toeristenbelasting	195.203	195.203	195.203	195.203
Hondenbelasting	59.893	62.893	65.893	62.143
Totaal belastingen	3.165.449	3.232.477	3.300.913	3.361.327
Heffingen
Rioolheffing	1.337.749	1.369.557	1.368.782	1.368.782
Marktgelden	30.840	30.840	30.840	30.840
Afvalstoffenheffing	1.262.952	1.290.728	1.292.693	1.292.693
Totaal heffingen	2.631.541	2.691.125	2.692.315	2.692.315
Leges en rechten
Baten parkeervergunningen	2.570	2.570	2.570	2.570
Baten burgerlijke stand	42.302	42.302	42.302	42.302
Baten reisdocumenten	80.494	80.494	80.494	80.494
Baten rijbewijzen	61.275	61.275	61.275	61.275
Baten overige documenten	42.807	42.807	42.807	42.807
Baten begraafplaatsrechten	262.016	262.016	262.016	262.016
Baten omgevingsplannen	168.580	168.580	168.580	168.580
Baten omgevingsvergunningen	616.677	616.677	616.677	616.677
Overige leges en rechten	38.571	38.571	38.571	38.571
Totaal leges, retributies en rechten	1.315.292	1.315.292	1.315.292	1.315.292
APV
Baten uitvoering APV	13.364	13.364	13.364	13.364
Baten vergunningen drank- en horecawet	1.953	1.953	1.953	1.953
Baten vergunningen wet op de kanssspelen	154	154	154	154
Baten vergunningen evenementen	2.570	2.570	2.570	2.570
Baten vergunningen gehandicaptenkaart/-plek	3.187	3.187	3.187	3.187
Baten vergunningen standplaatsen	12.079	12.079	12.079	12.079
Totaal APV	33.307	33.307	33.307	33.307
Kwijtscheldingen
Kwijtscheldingen	-45.276	-45.276	-45.276	-45.276
Totaal kwijtscheldingen	-45.276	-45.276	-45.276	-45.276
Totaal lokale heffingen	7.100.313	7.226.925	7.296.551	7.356.965

3.1.6 Berekening kostendekkendheid

Afvalstoffenheffing/reinigingsrechten
Om de kosten voor afvalverwerking te betalen, rekent de gemeente afvalstoffenheffing. Deze bestaat uit een vast bedrag per huishouden en een extra bedrag. De hoogte van dat extra bedrag hangt af van hoe vaak iemand de grijze container aan de weg zet of restafval in een ondergrondse container gooit.

Berekening kostendekkendheid afvalstoffenheffing	Begroting 2026		Begroting 2027
Berekening kostendekkendheid afvalstoffenheffing	Bedrag	%	Bedrag	%
Kosten heffing
Netto kosten
Kosten heffing	-761.907	67,9%	-957.385	76,1%
Inkomsten, excl heffingen	84.750	-7,6%	113.800	-9,0%
Netto kosten	-677.157	60,3%	-843.585	67,1%
.
Toe te rekenen kosten
Overhead	-77.468	6,9%	-76.561	6,1%
Verkeer en vervoer	-27.617	2,5%	-28.390	2,3%
Capaciteit	-201.815	18,0%	-167.105	13,3%
BTW *1)	-138.125	12,3%	-142.124	11,3%
Toe te rekenen kosten	-445.025	39,7%	-414.179	32,9%
.
Totale kosten heffing	-1.122.182	100,0%	-1.257.764	100,0%
.
Opbrengsten heffing	1.122.282		1.262.952
Mutatie voorziening	-100		-5.188
Totale opbrengsten heffing	1.122.182		1.257.764
.
Dekkingspercentage heffing		100,0%		100,0%
*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via het BTW-compensatiefonds) compensabele BTW over gemaakte kosten in het kader van heffingen zoals riool - en afvalstoffenheffing.

Rioolheffing

	Begroting 2026		Begroting 2027
Berekening kostendekkendheid rioolheffing	Bedrag	%	Bedrag	%
Kosten heffing
Netto kosten
Kosten heffing	-646.319	42,6%	-544.888	31,4%
Inkomsten, excl heffingen	233	0,0%	233	0,0%
Netto kosten	-646.086	42,5%	-544.655	31,4%
.
Toe te rekenen kosten
Overhead	-119.761	7,9%	-134.489	7,7%
Capaciteit	-311.996	20,5%	-293.542	16,9%
BTW *1)	-440.878	29,0%	-764.549	44,0%
Toe te rekenen kosten	-872.635	57,5%	-1.192.580	68,6%
.
Totale kosten heffing	-1.518.721	100,0%	-1.737.235	100,0%
.
Opbrengsten heffing	1.234.870		1.337.749
Mutatie voorziening	283.851		399.486
Totale opbrengsten heffing	1.518.721		1.737.235
.
Dekkingspercentage heffing		100,0%		100,0%
*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via het BTW-compensatiefonds) compensabele BTW over gemaakte kosten in het kader van heffingen zoals riool - en afvalstoffenheffing.

Leges
De leges zijn in 2027 net als vorig jaar kostendekkend.
Voor reisdocumenten en identiteitskaarten geldt dat we niet meer kunnen vragen dan het door de Rijksoverheid bepaalde tarief. Deze blijven daarmee niet volledig kostendekkend (± 83%). Ook de leges voor begraafrechten zijn niet volledig kostendekkend. De kostendekkendheid hiervan ligt in 2027 op 64% (2026: 64%).

Het kostendekkendheidspercentage van de leges is gebaseerd op de raming van lasten en baten uit de begroting. Bij de vaststelling van de legesverordening wordt aanvullend een gedetailleerde berekening opgesteld op basis van normtijden en het verwachte aantal aanvragen. Omdat beide berekeningen uitgaan van verschillende uitgangspunten, kan het weergegeven kostendekkendheidspercentage per document verschillen. Deze verschillen doen echter geen afbreuk aan de wettelijke eis dat de geraamde baten de geraamde lasten niet mogen overschrijden (artikel 229b Gemeentewet). De rechtmatigheid van de leges blijft gewaarborgd.